Trên thị trường chứng khoán, ngoài phương thức khớp lệnh quen thuộc, nhà đầu tư còn có thể thực hiện giao dịch thỏa thuận. Đây là hình thức giao dịch được nhiều tổ chức, quỹ đầu tư hoặc nhà đầu tư có nhu cầu chuyển nhượng khối lượng cổ phiếu lớn lựa chọn nhằm hạn chế tác động đến giá thị trường.
Không giống giao dịch khớp lệnh, nơi giá mua và giá bán được hệ thống tự động ghép theo nguyên tắc ưu tiên, giao dịch thỏa thuận cho phép bên mua và bên bán tự thống nhất với nhau về giá, khối lượng và các điều kiện giao dịch trước khi kết quả được ghi nhận trên hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ giao dịch thỏa thuận là gì, cách thức hoạt động, quy định hiện hành, ưu điểm, hạn chế cũng như sự khác biệt giữa giao dịch thỏa thuận và giao dịch khớp lệnh.
Giao dịch thỏa thuận là gì?
Giao dịch thỏa thuận là phương thức giao dịch mà bên mua và bên bán tự thỏa thuận với nhau về mức giá và khối lượng chứng khoán, sau đó công ty chứng khoán nhập kết quả giao dịch vào hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán để xác nhận theo quy định.
Khác với giao dịch khớp lệnh, mức giá trong giao dịch thỏa thuận không được hệ thống tự động xác lập mà do các bên thống nhất trước khi thực hiện.
Hình thức này thường được sử dụng trong các trường hợp:
Chuyển nhượng lượng cổ phiếu lớn.
Giao dịch giữa các tổ chức tài chính.
Giao dịch giữa các quỹ đầu tư.
Chuyển nhượng cổ phần của cổ đông lớn.
Cơ cấu danh mục đầu tư.
các cổ phiếu công nghệ
Giao dịch thỏa thuận hoạt động như thế nào?
Quy trình giao dịch thỏa thuận thường diễn ra theo các bước sau:
Bước 1: Hai bên tìm đối tác giao dịch
Bên mua và bên bán có thể tìm kiếm đối tác thông qua:
Công ty chứng khoán.
Môi giới.
Các tổ chức đầu tư.
Bước 2: Thỏa thuận các điều kiện
Hai bên sẽ thống nhất:
Mã chứng khoán.
Khối lượng giao dịch.
Giá giao dịch.
Thời gian thực hiện.
Mức giá phải tuân thủ biên độ dao động giá theo quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán đối với từng loại chứng khoán.
Bước 3: Công ty chứng khoán nhập lệnh
Sau khi đạt được thỏa thuận, công ty chứng khoán của các bên sẽ nhập thông tin giao dịch vào hệ thống để xác nhận.
Bước 4: Thanh toán và chuyển giao chứng khoán
Sau khi giao dịch được xác nhận, việc thanh toán tiền và chuyển quyền sở hữu chứng khoán sẽ được thực hiện theo chu kỳ thanh toán hiện hành.
Điều kiện để thực hiện giao dịch thỏa thuận
Không phải mọi giao dịch đều có thể thực hiện theo phương thức thỏa thuận.
Tùy theo từng Sở Giao dịch Chứng khoán và từng loại chứng khoán, giao dịch thỏa thuận phải đáp ứng các điều kiện về:
Khối lượng giao dịch tối thiểu.
Biên độ giá giao dịch.
Thời gian giao dịch.
Quy định về công bố thông tin đối với cổ đông lớn hoặc người nội bộ (nếu thuộc trường hợp phải công bố).
Nhà đầu tư nên tham khảo quy chế giao dịch hiện hành và hướng dẫn của công ty chứng khoán trước khi thực hiện.
Bước 3 – Mở tài khoản chứng khoán nếu chưa có
Ưu điểm của giao dịch thỏa thuận
So với giao dịch khớp lệnh, giao dịch thỏa thuận mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt đối với các giao dịch có giá trị lớn.
Hạn chế ảnh hưởng đến giá thị trường
Khi mua hoặc bán khối lượng cổ phiếu lớn qua phương thức khớp lệnh, lệnh giao dịch có thể làm thay đổi đáng kể cung cầu trên bảng điện, từ đó tác động đến giá cổ phiếu.
Trong khi đó, giao dịch thỏa thuận được các bên thống nhất trước về giá và khối lượng, giúp hạn chế ảnh hưởng đến diễn biến giá trên thị trường.
Ví dụ, nếu một quỹ đầu tư muốn bán 10 triệu cổ phiếu đang niêm yết, việc chia nhỏ lệnh để bán trên hệ thống khớp lệnh có thể tạo áp lực giảm giá. Thực hiện giao dịch thỏa thuận với một tổ chức có nhu cầu mua sẽ giúp quá trình chuyển nhượng diễn ra thuận lợi hơn.
Linh hoạt trong việc đàm phán
Hai bên có thể chủ động thống nhất:
Giá giao dịch.
Khối lượng chuyển nhượng.
Thời điểm thực hiện.
Một số điều kiện khác theo quy định.
Điều này giúp các bên dễ dàng đạt được thỏa thuận phù hợp với mục tiêu đầu tư.
Phù hợp với giao dịch quy mô lớn
Các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, doanh nghiệp hoặc cổ đông lớn thường lựa chọn giao dịch thỏa thuận khi cần mua hoặc bán số lượng cổ phiếu lớn trong thời gian ngắn.
Nhờ đó, việc cơ cấu danh mục đầu tư hoặc chuyển nhượng cổ phần được thực hiện hiệu quả hơn so với giao dịch thông thường.
Cách tra cứu cổ phiếu có được cấp margin hay không
Hạn chế của giao dịch thỏa thuận
Bên cạnh những ưu điểm, phương thức này cũng có một số hạn chế.
Khó tìm được đối tác phù hợp
Để giao dịch thành công, bên mua và bên bán phải thống nhất được về:
Mã chứng khoán.
Giá giao dịch.
Khối lượng.
Thời điểm giao dịch.
Đối với các cổ phiếu có thanh khoản thấp hoặc khối lượng giao dịch lớn, việc tìm được đối tác phù hợp có thể mất nhiều thời gian.
Không phản ánh ngay cung cầu thị trường
Do mức giá được hai bên tự thỏa thuận nên giá giao dịch không phải lúc nào cũng phản ánh đúng diễn biến cung cầu tại thời điểm thực hiện.
Vì vậy, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào giá của một giao dịch thỏa thuận để đánh giá xu hướng giá của cổ phiếu.
Có thể phát sinh yêu cầu công bố thông tin
Đối với cổ đông lớn, người nội bộ hoặc người có liên quan, việc mua bán cổ phiếu thông qua giao dịch thỏa thuận có thể thuộc trường hợp phải công bố thông tin theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
So sánh giao dịch thỏa thuận và giao dịch khớp lệnh
Tiêu chí
Giao dịch thỏa thuận
Giao dịch khớp lệnh
Xác định giá
Hai bên tự thỏa thuận
Hệ thống tự động khớp theo nguyên tắc ưu tiên giá và thời gian
Khối lượng
Thường áp dụng cho giao dịch lớn
Phù hợp với mọi quy mô giao dịch
Đối tác giao dịch
Được xác định trước
Không xác định trước
Cách thực hiện
Công ty chứng khoán nhập kết quả giao dịch sau khi hai bên thống nhất
Nhà đầu tư đặt lệnh trực tiếp lên hệ thống
Ảnh hưởng đến giá thị trường
Thường thấp hơn đối với giao dịch quy mô lớn
Có thể tác động đến giá nếu khối lượng lớn
Nhìn chung, giao dịch khớp lệnh phù hợp với đa số nhà đầu tư cá nhân, trong khi giao dịch thỏa thuận thường được sử dụng khi cần chuyển nhượng khối lượng chứng khoán lớn hoặc thực hiện các giao dịch giữa tổ chức với tổ chức.
Xem thêm: Điều kiện để IPO tại Việt Nam theo quy định mới 2026
Ví dụ về giao dịch thỏa thuận
Giả sử Quỹ A muốn chuyển nhượng 5 triệu cổ phiếu XYZ cho Quỹ B.
Thay vì bán toàn bộ số cổ phiếu này trên hệ thống khớp lệnh, hai bên thống nhất:
Giá giao dịch: 48.500 đồng/cổ phiếu.
Khối lượng: 5.000.000 cổ phiếu.
Thời điểm thực hiện: Trong phiên giao dịch theo quy định.
Sau khi hoàn tất việc thỏa thuận, công ty chứng khoán của hai bên nhập giao dịch lên hệ thống. Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy chế giao dịch, giao dịch sẽ được ghi nhận và thanh toán theo chu kỳ hiện hành.
Ví dụ này cho thấy giao dịch thỏa thuận có thể giúp chuyển nhượng lượng cổ phiếu lớn mà không cần chia thành nhiều lệnh nhỏ trên bảng điện.
Cách tra cứu danh sách mã cổ phiếu VN30
Những lưu ý khi thực hiện giao dịch thỏa thuận
Trước khi lựa chọn phương thức này, nhà đầu tư nên lưu ý:
Kiểm tra điều kiện về khối lượng giao dịch tối thiểu theo quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán.
Tham khảo biên độ giá giao dịch được phép áp dụng trong ngày.
Tìm hiểu các khoản phí giao dịch và thuế liên quan.
Theo dõi nghĩa vụ công bố thông tin nếu thuộc nhóm cổ đông lớn, người nội bộ hoặc người có liên quan.
Thực hiện giao dịch thông qua công ty chứng khoán được phép cung cấp dịch vụ.
Giao dịch thỏa thuận có làm thay đổi giá cổ phiếu không?
Có thể. Giá của giao dịch thỏa thuận vẫn được công bố trên hệ thống giao dịch. Tuy nhiên, do đây là mức giá được hai bên thống nhất trước và thường áp dụng cho các giao dịch có quy mô lớn, tác động đến diễn biến cung cầu trên bảng điện thường khác với giao dịch khớp lệnh.
Nhà đầu tư cá nhân có được giao dịch thỏa thuận không?
Có. Nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định và tìm được đối tác phù hợp, nhà đầu tư cá nhân vẫn có thể thực hiện giao dịch thỏa thuận thông qua công ty chứng khoán.
Nên chọn giao dịch thỏa thuận hay khớp lệnh?
Điều này phụ thuộc vào mục tiêu và quy mô giao dịch. Đối với các giao dịch thông thường, khớp lệnh là phương thức phổ biến và thuận tiện. Trong khi đó, giao dịch thỏa thuận phù hợp hơn khi cần chuyển nhượng khối lượng cổ phiếu lớn hoặc khi các bên đã thống nhất trước về giá và số lượng.
Kết luận
Giao dịch thỏa thuận là phương thức giao dịch cho phép bên mua và bên bán chủ động thống nhất về giá và khối lượng trước khi giao dịch được ghi nhận trên hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán. Hình thức này thường được sử dụng trong các giao dịch có quy mô lớn nhằm hạn chế tác động đến giá thị trường và tạo sự linh hoạt trong quá trình chuyển nhượng.
Đối với nhà đầu tư, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa giao dịch thỏa thuận và giao dịch khớp lệnh sẽ giúp lựa chọn phương thức phù hợp với mục tiêu đầu tư và quy mô giao dịch. Đồng thời, cần theo dõi các quy định hiện hành về điều kiện giao dịch, công bố thông tin và nghĩa vụ thuế để quá trình giao dịch diễn ra đúng quy định.
Để hỗ trợ quá trình đầu tư, Smart Invest cung cấp nền tảng giao dịch, dữ liệu thị trường và các báo cáo phân tích, giúp nhà đầu tư theo dõi diễn biến cổ phiếu và đưa ra quyết định đầu tư dựa trên thông tin cập nhật.
Lạm phát khiến sức mua của đồng tiền giảm theo thời gian, đồng nghĩa với việc cùng một khoản tiền hôm nay có thể mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn trong tương lai. Nếu chỉ giữ tiền mặt hoặc gửi tiết kiệm với lãi suất thấp hơn tốc độ lạm phát, giá […]
Sách tài chính là nguồn kiến thức hữu ích giúp người đọc hiểu rõ hơn về quản lý tiền bạc, đầu tư, xây dựng tài sản và kiểm soát rủi ro. Dù mục tiêu của bạn là cải thiện tài chính cá nhân, tìm hiểu thị trường chứng khoán hay học cách phân tích doanh […]
Ngày nay, thị trường chứng khoán là một trong những kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế và là nơi hàng triệu nhà đầu tư tham gia giao dịch mỗi ngày. Tuy nhiên, để có được hệ thống giao dịch hiện đại với hàng nghìn doanh nghiệp niêm yết như hiện nay, […]
Sự phát triển của thị trường tài chính toàn cầu đã mở ra nhiều cơ hội để nhà đầu tư Việt Nam tiếp cận các doanh nghiệp hàng đầu thế giới như Apple, Microsoft, NVIDIA, Amazon, Tesla hay Toyota. Thay vì chỉ giới hạn danh mục ở cổ phiếu niêm yết trên HOSE, HNX hoặc […]
