TỪ ĐẦU TƯ NGẮN HẠN ĐẾN XÂY DỰNG DÒNG TIỀN DÀI HẠN

Chứng khoán cần được nhìn nhận đúng vai trò của một loại tài sản Chia sẻ tại Hội thảo “Quản lý gia sản cho người Việt – Xây dựng dòng tiền triệu đô từ thị trường chứng khoán” do CTCK Smart Invest (AAS) phối hợp với Azfin tổ chức ngày 5/9, ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT CTCP Azfin Việt Nam cho rằng, một trong những thay đổi quan trọng đối với nhà đầu tư là chuyển từ tư duy “chơi chứng khoán” sang nhìn nhận chứng khoán như một loại tài sản trong tổng thể gia sản. Quản lý gia sản là quá trình vận hành tài chính cá nhân và gia đình một cách toàn diện, hướng đến chuyển giao di sản và duy trì sự thịnh vượng qua nhiều thế hệ. Trong ngắn hạn, bài toán bao gồm kiếm tiền, sử dụng tiền, đầu tư và bảo vệ tiền; về dài hạn là xây dựng nền tảng tài chính bền vững cho gia đình. Do đó, hiệu quả đầu tư không nên chỉ được đo bằng mức tăng giá của một cổ phiếu trong vài tháng, mà cần đặt trong mối quan hệ với toàn bộ tài sản, dòng tiền, mục tiêu tài chính và khả năng chấp nhận rủi ro của mỗi gia đình. Ông Phục nhấn mạnh thêm, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn tương đối sơ khai, trong khi nhu cầu đối với tài sản tài chính trong quản lý gia sản sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, định giá chứng khoán hiện vẫn hấp dẫn so với tiềm năng cũng như so với kênh bất động sản. Cơ hội của thị trường đến từ nền kinh tế tăng trưởng, thị trường chứng khoán ngày càng hoàn thiện và sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp niêm yết chất lượng. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là không ít cạm bẫy, từ cổ phiếu chất lượng thấp, thao túng, tin đồn đến tâm lý đám đông và những luồng tư vấn thiếu chất lượng trên mạng xã hội.   Đây cũng là một phần nguyên nhân khiến không ít người vẫn nhìn chứng khoán với định kiến như một hình thức đánh bạc. Song theo ông Phục, diễn biến dài hạn của VN-Index và nhiều doanh nghiệp niêm yết như REE, GMD, FPT, MBB, BMP cho thấy một bức tranh khác: giá trị của những doanh nghiệp có nền tảng tốt có khả năng gia tăng đáng kể nếu nhìn trong chu kỳ đủ dài. “Chứng khoán là tài sản, không phải trò chơi”, nhất là khi thị trường ngày càng có nhiều quỹ đầu tư giá trị và nhà đầu tư chiến lược lớn tham gia.   Từ những trải nghiệm đầu tư trong gần 20 năm, ông Phục đã rút ra thông điệp: Chọn đúng cổ phiếu mới chỉ là một phần của đầu tư. Một danh mục có thể đạt hiệu quả cao trong thị trường thuận lợi, nhưng nếu thiếu cơ chế phân bổ tài sản và quản trị rủi ro, thành quả vẫn có thể bị bào mòn đáng kể khi thị trường đảo chiều.   Trong khi đó, ông Lê Mạnh Cường – Tổng giám đốc CTCP Chứng khoán Smart Invest (AAS) cho biết, hội thảo lần này không chỉ là không gian cập nhật xu hướng thị trường, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng của AAS nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển dịch vụ quản lý gia sản. Đón đầu sự dịch chuyển trong khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư, AAS hiện đã triển khai các mô hình quản lý tài sản mang tính “may đo” cho phân khúc khách hàng cao cấp, nhằm cá nhân hóa danh mục theo sát mục tiêu tài chính của từng cá nhân.   “Nhận thấy sự dịch chuyển trong khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư, AAS dự kiến sẽ sớm đưa ra thị trường dòng sản phẩm tích sản mang tên AAS – Tích sản trong thời gian tới nhằm đáp ứng sự dịch chuyển trong khẩu vị rủi ro của nhóm khách hàng cá nhân – hướng tới tính an toàn và dài hạn”, ông Cường nói và cho biết mô hình tích sản này được thiết kế để giảm bớt áp lực theo dõi thị trường hàng ngày (đầu tư an nhàn) và hạ thấp rào cản tham gia. Theo đó, nhà đầu tư có thể bắt đầu quá trình tích lũy từ những mức vốn nhỏ, duy trì kỷ luật nạp rút cho đến khi đạt được các mục tiêu tài chính cá nhân. Tỷ trọng cổ phiếu đi cùng định giá, lấy dòng tiền làm “điểm tựa” Trong bài toán quản lý gia sản, ông Phục cho rằng kênh đầu tư tài chính cần được xác định đúng vai trò là một trong những kênh tài sản chính, có nhiệm vụ tạo dòng tiền và tăng trưởng tài sản. Quan trọng hơn, tỷ trọng đầu tư phải phù hợp với mục tiêu tài chính và mức định giá của thị trường tại từng thời điểm.   Theo phương pháp được trình bày, danh mục tài chính không chỉ bao gồm cổ phiếu mà còn có các công cụ lãi cố định. Việc duy trì một phần tài sản có tính thanh khoản giúp nhà đầu tư còn nguồn lực nắm bắt cơ hội khi thị trường giảm sâu, đồng thời có nơi bảo vệ thành quả khi tài sản rủi ro đã tăng mạnh. Định hướng của phương pháp là tăng trưởng giá trị theo thời gian khoảng 15-20%/năm, đồng thời lấy dòng tiền làm điểm tựa cho những giai đoạn khó khăn hoặc khủng hoảng. Một điểm đáng chú ý là cách điều chỉnh tỷ trọng cổ phiếu dựa trên định giá VN-Index. Tại vùng định giá trung vị, danh mục tham chiếu được phân bổ 60% cổ phiếu và 40% tài sản tạo dòng tiền. Khi định giá thị trường tăng lên từng ngưỡng, tỷ trọng cổ phiếu được giảm dần, mỗi bước khoảng 20%; ngược lại, khi định giá giảm xuống các ngưỡng thấp hơn, tiền được chuyển trở lại cổ phiếu theo từng bước tương ứng. Cách tiếp cận này giúp hạn chế một điểm yếu phổ biến của nhà đầu tư cá nhân: tăng mạnh tỷ trọng cổ phiếu khi thị trường hưng phấn, nhưng lại giữ nhiều tiền mặt khi giá tài sản đã giảm sâu. Thay vì cố gắng dự báo chính xác đỉnh, đáy, định giá trở thành công cụ để thiết lập kỷ luật phân bổ tài sản. Ở cấp độ lựa chọn cổ phiếu, phương pháp của ông Phục đặt ra một số tiêu chí: ưu tiên doanh nghiệp đầu ngành hoặc có lợi thế đặc biệt; định giá P/E, P/B của toàn danh mục thấp hơn bình quân thị trường; tỷ suất cổ tức tối thiểu 4%; tăng trưởng lợi nhuận sau thuế bình quân cao hơn thị trường chung và tiềm năng sinh lời kỳ vọng trên 20%. “Danh mục cũng cần đa dạng hóa giữa các ngành nhằm giảm rủi ro riêng lẻ, phân bổ tỷ trọng từng cổ phiếu phù hợp, rà soát hàng quý và theo dõi thường xuyên”, ông Phục chia sẻ thêm. Điểm đáng chú ý là nhà đầu tư không chỉ trông chờ vào chênh lệch giá mà chủ động xây dựng nguồn thu từ tài sản. Theo ví dụ được ông Phục đưa ra tại thời điểm trình bày, danh mục có 80% cổ phiếu với tỷ suất cổ tức 5,5% và 20% tiền với lãi suất 11%, qua đó tạo dòng tiền tổng danh mục khoảng 6,6%, bên cạnh tiềm năng tăng trưởng được kỳ vọng 20%/năm. Dòng tiền có thể trở thành “đệm” quan trọng trong những giai đoạn thị trường khó khăn. Thay vì buộc phải bán cổ phiếu để đáp ứng nhu cầu tiền mặt, nhà đầu tư vẫn có nguồn thu và nguồn lực để tái đầu tư khi cơ hội xuất hiện. Đó cũng là sự dịch chuyển từ câu hỏi “mua cổ phiếu nào để tăng giá nhanh?” sang “xây dựng danh mục như thế nào để vừa tạo dòng tiền, vừa gia tăng tài sản và kiểm soát rủi ro qua nhiều chu kỳ?” Theo ông Phục, ngắn hạn có thể có năm lãi, năm lỗ, nhưng hiệu quả cần được nhìn trong khoảng thời gian dài hơn. Vì vậy, với quản lý gia sản, điều quan trọng không phải thắng trong từng giao dịch, mà là kết hợp lựa chọn doanh nghiệp, định giá, phân bổ tài sản, quản trị rủi ro và tái đầu tư dòng tiền. “Khi chứng khoán được đặt đúng vị trí là một cấu phần của gia sản, câu hỏi quan trọng với nhà đầu tư vì thế không chỉ còn là VN-Index ngày mai tăng hay giảm, mà là danh mục hiện tại có đủ khả năng tạo dòng tiền, bảo vệ thành quả và gia tăng tài sản qua nhiều chu kỳ thị trường hay không”, ông Phục nhấn mạnh.