FTSE Russell và MSCI là gì? So sánh hai tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán

Có ba tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán lớn trên thế giới là MSCI, FTSE Russell và S&P Dow Jones Indices – và quyết định phân loại của họ ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn tỷ USD dòng vốn toàn cầu. Với Việt Nam, hai tổ chức đang cho kết quả hoàn toàn khác nhau: FTSE Russell đã chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025, với việc cổ phiếu chính thức vào rổ từ tháng 9/2026. Trong khi đó, MSCI vẫn xếp Việt Nam ở nhóm thị trường cận biên và chưa đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng tính đến tháng 6/2026. Sự khác biệt này đến từ đâu và ý nghĩa của nó với nhà đầu tư là gì?

Ba tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán lớn trên thế giới

Có ba tổ chức chuyên đánh giá và phân loại thị trường chứng khoán toàn cầu là MSCI, FTSE Russell và S&P Dow Jones – mỗi tổ chức có tiêu chí và phương pháp luận riêng biệt, nhưng cùng thực hiện một nhiệm vụ cốt lõi: xác định một thị trường đang ở cấp độ nào để các quỹ đầu tư toàn cầu phân bổ vốn tương ứng.

• FTSE là viết tắt của Financial Times Stock Exchange Group – một công ty độc lập thuộc sở hữu của Sở Giao dịch Chứng khoán London, có nhiệm vụ tạo chỉ số cho thị trường tài chính toàn cầu.
• MSCI – Morgan Stanley Capital International – là công ty cung cấp các công cụ phân tích và chỉ số thị trường tài chính có trụ sở tại New York.
• S&P Dow Jones Indices là bộ phận chỉ số của tập đoàn S&P Global, nổi tiếng với chỉ số S&P 500 và Dow Jones Industrial Average.

Lý do xếp hạng của ba tổ chức này quan trọng nằm ở cơ chế vận hành của các quỹ chỉ số và ETF toàn cầu. Hàng nghìn tỷ USD được phân bổ tự động theo tỷ trọng của từng thị trường trong các rổ chỉ số mà họ theo dõi. Khi một thị trường được nâng hạng và đưa vào rổ chỉ số mới, các quỹ này buộc phải mua cổ phiếu của thị trường đó để tái cơ cấu danh mục – tạo ra dòng vốn thụ động lớn hoàn toàn độc lập với phán đoán của từng nhà quản lý quỹ. Theo ước tính từ Ngân hàng Thế giới, khoảng 7,2 tỷ USD vốn gián tiếp nước ngoài dự kiến sẽ chảy vào thị trường Việt Nam sau nâng hạng FTSE và các bước tiếp theo.

Hệ thống phân loại của FTSE Russell và MSCI

Hai tổ chức này có hệ thống phân cấp thị trường khác nhau – và sự khác biệt này quan trọng hơn nhiều người nghĩ. FTSE Russell phân loại thị trường chứng khoán thành 4 nhóm: phát triển (Developed), mới nổi tiên tiến (Advanced Emerging), mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) và cận biên (Frontier). MSCI phân loại các thị trường chứng khoán thành ba nhóm chính: thị trường phát triển (Developed Markets), thị trường mới nổi (Emerging Markets) và thị trường cận biên (Frontier Markets), cùng một nhóm đặc biệt là thị trường đơn lập (Standalone Markets) dành cho những thị trường không đủ tiêu chí vào bất kỳ nhóm nào.

Cấp độ	FTSE Russell	MSCI
Cao	Developed	Developed
Mới nổi cao	Advanced Emerging	Emerging
Mới nổi thấp	Secondary Emerging	–
Cận biên	Frontier	Frontier
Ngoài hệ thống	–	Standalone

Một điểm khác biệt quan trọng: FTSE chia nhóm mới nổi thành hai tầng (Advanced và Secondary), trong khi MSCI gộp chung thành một nhóm Emerging. Điều này có nghĩa là “thị trường mới nổi thứ cấp” của FTSE – mức Việt Nam vừa đạt được – thấp hơn một bậc so với “thị trường mới nổi” của MSCI về mặt uy tín và lượng vốn theo dõi. Chu kỳ đánh giá cũng khác nhau: FTSE đánh giá vào tháng 3 và tháng 9 hàng năm, MSCI đánh giá vào tháng 6 hàng năm.

So sánh tiêu chí xếp hạng giữa FTSE Russell và MSCI

Đây là phần quan trọng để hiểu tại sao Việt Nam đã được FTSE nâng hạng nhưng vẫn còn xa so với chuẩn MSCI. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng 7/9 tiêu chí nâng hạng theo đánh giá của FTSE Russell, trong khi với MSCI mới đáp ứng được 8/17 tiêu chí. Bộ tiêu chí của MSCI không chỉ nhiều hơn về số lượng mà còn khó hơn đáng kể về mặt kỹ thuật và thể chế – đặc biệt ở những yêu cầu mà FTSE không đặt ra.

Tiêu chí	FTSE Russell	MSCI	Việt Nam hiện tại
Quy mô và thanh khoản thị trường	Ngưỡng định lượng cụ thể	Ngưỡng định lượng cụ thể	Đã đáp ứng cả hai
Cơ chế thanh toán (DvP)	Yêu cầu – Việt Nam đã xử lý	Yêu cầu nghiêm ngặt hơn	Đạt FTSE, chưa đạt MSCI
Hạn chế sở hữu ngoại (room)	Cần đủ room trống để vào rổ	Cần nới tự do hơn	Còn hạn chế
Đối tác bù trừ trung tâm (CCP)	Không bắt buộc	Bắt buộc	Chưa có
Tài khoản tổng (Omnibus account)	Không bắt buộc	Bắt buộc	Chưa có
Tự do ngoại hối	Không bắt buộc để nâng hạng	Yêu cầu cao hơn	Còn hạn chế
Minh bạch thông tin tiếng Anh	Khuyến nghị	Bắt buộc	Đang cải thiện
Bán khống	Không bắt buộc	Được đánh giá	Đang triển khai

Sự khác biệt lớn nằm ở hai tiêu chí mà MSCI bắt buộc nhưng FTSE không yêu cầu: đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Đây là hai cấu phần kỹ thuật phức tạp đòi hỏi thay đổi cơ cấu sâu của toàn bộ hệ thống lưu ký và thanh toán – không thể giải quyết trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, MSCI nặng về đánh giá định tính hơn FTSE – nghĩa là ngay cả khi đáp ứng đủ tiêu chí trên giấy tờ, MSCI vẫn có thể tiếp tục theo dõi thêm trước khi đưa ra quyết định chính thức. Xem thêm: Vai trò của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế

Vị trí của Việt Nam với FTSE Russell và MSCI – khác nhau như thế nào?

Với FTSE Russell – đã hoàn thành cột mốc lớn

Ngày 8/10/2025, FTSE Russell công bố thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng toàn bộ các tiêu chí chính thức và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp – sau gần 8 năm nằm trong danh sách theo dõi kể từ tháng 9/2018. Ban quản trị chỉ số FTSE Russell ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng thị trường và xác nhận đã đáp ứng tất cả tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Ngày 21/8/2026, FTSE công bố danh sách chính thức các cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số – đây là cơ sở để các quỹ đầu tư mô phỏng chỉ số chuẩn bị phân bổ danh mục từ tháng 9/2026. Trong nhóm cổ phiếu được đưa vào rổ, nhóm vốn hóa lớn gồm BID, VCB, VIC và VHM; nhóm vốn hóa vừa gồm FPT và HPG; các doanh nghiệp còn lại thuộc nhiều lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bất động sản và tiêu dùng gồm STB, SHB, SSI, VCI, VND, VIX, MSN, VNM, KBC, KDH, GEX, VRE, VJC. Theo ước tính của Mirae Asset, các quỹ đầu tư thụ động mô phỏng hệ thống chỉ số FTSE có thể phân bổ khoảng 742 triệu USD vào thị trường chứng khoán Việt Nam sau thời điểm nâng hạng – đây là dòng vốn thụ động, tức là bắt buộc phải vào bất kể điều kiện thị trường.

Với MSCI – còn khoảng cách đáng kể

Trong kỳ đánh giá tháng 6/2026, MSCI không thay đổi đánh giá đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Việt Nam vẫn được liệt kê vào nhóm thị trường cận biên và không nằm trong watch list của MSCI trong kỳ đánh giá này. Sự chênh lệch lớn giữa vị trí của Việt Nam với FTSE và MSCI xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là độ khó của tiêu chí – bộ tiêu chí MSCI với 17 hạng mục đánh giá nghiêm ngặt hơn đáng kể so với 9 tiêu chí của FTSE, đặc biệt ở những yêu cầu kỹ thuật như CCP và omnibus account mà Việt Nam chưa có. Thứ hai là trọng lượng của chỉ số – MSCI Emerging Market là rổ chỉ số lớn hơn với nhiều vốn theo dõi hơn FTSE Emerging, nên tiêu chuẩn đầu vào tự nhiên cao hơn tương ứng. Xem thêm: Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: lộ trình và tác động với nhà đầu tư

Lộ trình tiếp theo – Việt Nam hướng đến MSCI Emerging Market

Cột mốc FTSE không phải điểm đến cuối cùng. Theo đề án nâng hạng được Chính phủ phê duyệt, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đạt tiêu chí “thị trường mới nổi” của MSCI và “thị trường mới nổi tiên tiến” của FTSE Russell. Theo kịch bản của Mirae Asset, sau khi hoàn thành mục tiêu FTSE Emerging Market, Việt Nam sẽ hướng tới MSCI Watch List trong giai đoạn 2027-2028 và MSCI Emerging Market trong giai đoạn 2028-2030. Xa hơn, thị trường có thể hướng tới mục tiêu gia nhập nhóm FTSE Advanced Emerging Market sau năm 2030. Để đạt được MSCI Emerging Market, Việt Nam cần giải quyết hai bài toán lớn: xây dựng pháp nhân độc lập để làm đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và triển khai mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Đây là những thay đổi cấu trúc – không chỉ là thủ tục hành chính mà đòi hỏi xây dựng lại một phần cơ sở hạ tầng của toàn bộ thị trường tài chính. Bên cạnh đó, tiếp tục nới room ngoại trong các ngành có điều kiện, hoàn thiện khung pháp lý cho chứng khoán phái sinh và nâng cao minh bạch thông tin bằng tiếng Anh là những việc cần song hành trong giai đoạn này. Lộ trình tổng hợp:

Giai đoạn	Mục tiêu	Trạng thái
Tháng 10/2025	FTSE công bố nâng hạng lên Secondary Emerging	Hoàn thành
Tháng 9/2026	Cổ phiếu Việt Nam chính thức vào rổ FTSE	Hoàn thành
2027-2028	Vào MSCI Watch List	Mục tiêu
2028-2030	MSCI Emerging Market	Mục tiêu
Sau 2030	FTSE Advanced Emerging Market	Mục tiêu dài hạn

FTSE Russell và MSCI là hai tổ chức xếp hạng thị trường lớn trên thế giới với tiêu chí và mức độ khó khác nhau đáng kể – dẫn đến vị trí của Việt Nam với hai tổ chức này hiện chênh lệch nhau rất lớn. Việc được FTSE Russell nâng hạng lên Secondary Emerging Market là cột mốc lịch sử sau gần 8 năm nỗ lực – mở ra dòng vốn thụ động đầu tiên và nâng tầm hình ảnh thị trường Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế. Nhưng hành trình vẫn còn tiếp tục – đích đến tiếp theo là MSCI Emerging Market đòi hỏi những cải cách sâu hơn và phức tạp hơn những gì đã làm được để đạt chuẩn FTSE. Nếu bạn muốn cập nhật liên tục về diễn biến nâng hạng và phân tích tác động đến từng nhóm cổ phiếu cụ thể, Chứng khoán AAS (Smart Invest) sẵn sàng đồng hành cùng bạn với đội ngũ phân tích chuyên sâu – tìm hiểu thêm tại aas.com.vn.

---